Panik Atak Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Başa Çıkma Yolları
Panik atak, aniden ortaya çıkan ve yoğun kaygı ile korku hissiyle seyreden bir durumdur. Kişi çoğu zaman ortada gerçek bir tehlike yokken bile, bedensel ve zihinsel olarak güçlü bir tehdit algısı yaşar. Bu ataklar genellikle birkaç dakika içinde zirveye ulaşır ve kişide kontrolünü kaybetme, bayılma ya da ölüm korkusu gibi yoğun düşüncelere neden olabilir.
Panik atak, tek başına yaşanabileceği gibi panik bozukluk adı verilen daha kapsamlı bir kaygı bozukluğunun parçası olarak da görülebilir.
Panik Atağın Yaygın Belirtileri Nelerdir?
Panik atak sırasında ortaya çıkan belirtiler kişiden kişiye değişebilir; ancak en sık görülen belirtiler şunlardır:
- Kalp çarpıntısı, göğüste sıkışma hissi
- Nefes alamama ya da boğuluyormuş hissi
- Baş dönmesi, sersemlik
- Terleme, titreme
- Uyuşma veya karıncalanma
- Kontrolü kaybetme ya da “delireceğim” düşüncesi
- Ölüm korkusu
Bu belirtiler fiziksel bir hastalığı çağrıştırdığı için birçok kişi ilk panik atağını kalp krizi zannederek acil servise başvurur.
Panik Atak Neden Olur?
Panik atağın tek bir nedeni yoktur. Genellikle biyolojik, psikolojik ve çevresel faktörlerin bir araya gelmesiyle ortaya çıkar. Beyindeki stres ve kaygı sisteminin aşırı hassas çalışması, geçmiş travmatik yaşantılar, uzun süreli stres, bastırılmış duygular ve öğrenilmiş korkular panik atağı tetikleyebilir.
Ayrıca “ya tekrar panik atak geçirirsem” düşüncesi de zamanla atağın kendisini besleyen bir döngü haline gelir.
Panik Atak Zararlı mıdır?
Panik atak her ne kadar çok yoğun ve korkutucu hissedilse de, hayati tehlike oluşturmaz. Kalp krizi ya da bayılmaya yol açmaz. Ancak tedavi edilmediğinde, kişinin yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir; sosyal ortamlardan kaçınma, yalnız kalamama ya da belirli mekânlardan uzak durma gibi davranışlara neden olabilir.
Panik Atakla Başa Çıkmak Mümkün mü?
Evet, panik atak tedavi edilebilir bir durumdur. Psikoterapi, özellikle bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve EMDR gibi yöntemler, panik atağın altında yatan düşünce kalıplarını ve korku döngüsünü hedef alır. Gerektiğinde psikiyatrist değerlendirmesiyle ilaç tedavisi de sürece eklenebilir.
Terapi sürecinde kişi, bedenindeki belirtileri doğru yorumlamayı, kaygıyla baş etmeyi ve panik atağın kontrol edilebilir olduğunu öğrenir.
Sonuç
Panik atak, zayıflık ya da “delirme” belirtisi değildir. Doğru destekle yönetilebilir ve tamamen kontrol altına alınabilir. Erken dönemde profesyonel destek almak, hem atakların sıklığını azaltır hem de yaşam kalitesini yeniden kazandırır.